میزان رضایت مندی شما از عملکرد شورای چهارم شهر لار چقدر است؟

نتایج

Loading ... Loading ...

انتشار در25 دسامبر 2016 ساعت 7:40 ق.ظ سرویس:یادداشت 4 دیدگاه 1,891 بازدید

آنهایی که تاریخ را به یاد نمی آورند مجبور به تکرار آنند!

آنهایی که تاریخ را به یاد نمی آورند مجبور به تکرار آنند!

به بهانه ۲۶ دسامبر(۶ دی ماه)، سالروز فروپاشی شوروی

abbasi-majidمجید عباسی*: محو شدن اتحاد جماهیر شوروی، تاثیراتی شگرف بر ژئوپلیتیک جهان ایجاد کرد. ایالات متحده با سود بردن از این فرصت تاریخی تلاش برای ایجاد نظم نوین جهانی را آغاز کرد. هژمونی آمریکا در نظام بین الملل و یکپارچگی اروپا نتایج همان فرآیند است.

فرجام جنگ جهانی دوم برای اتحاد شوروی بسیار شیرین بود اما پس از گذشت ۴۶ سال در ۲۶ دسامبر ۱۹۹۱ میلادی بزرگترین ابر قدرت هسته ای جهان بدون شلیک یک فشنگ برای همیشه به تاریخ سپرده شد. چراکه بلشویک های مغرور از پیروزی در جنگ جهانی دوم تلاش کردند تنها با تکیه بر جنگ افزارهای نظامی بر مرزهای ایدئولوژیک حکومت کنند.

پس از مرگ ژوزف استالین و فروکش کردن جنگ سرد اول، تجدید نظرطلبان هوادار نیکیتا خروشچف در سال ۱۹۵۶، در کنگره بیستم حزب کمونیست، ژورف استالین را به کیش شخصیت متهم و با پشت کردن به آرمان های اصیل انقلاب ۱۹۱۷ به همزیستی مسالمت آمیز با جهان غرب روی آوردند.

تحولات و دگرگونی های گسترده در دهه های ۶۰ و ۷۰ میلادی نظام بین الملل را در وضعیت جدیدی قرار داد. احیای اقتصادی و فرهنگی اروپای غربی، جهش اقتصادی ژاپن و آلمان بعنوان غول های اقتصادی جدید، اهمیت یافتن روزافزون توسعه پایدار، رشد احساسات ناسیونالیستی در ملت های تازه رهیده از استعمار و شکل گیری جنبش عدم تعهد، نظام دو  قطبی را با چالش های جدیدی روبرو کرد.

بروز نشانه های ناکارامدی در اندیشه مارکسیستی و در نهایت سر بر آوردن اتحاد شوروی به عنوان یک امپراطوری توسعه نیافته، دلواپسان هوادار بلشویسم را به این نتیجه رساند که دور شدن از استالینیسم موجبات این نابسامانی ها در اتحاد شوروی شده است. جناح تندرو حزب کمونیست با کودتای درون حزبی و کنار گذاشتن خروشچف، لئونید برژنف را در مرگ اصلاحات یاری رساندند. با شکست اصلاحات زمینه های زوال اتحاد جماهیر شوروی بیش از پیش فراهم شد. شوربختانه ثروت های بادآورده نفتی در پی بحران ۱۹۷۳، مرگ اتحاد شوروی را یک دهه به تاخیر انداخت.

موفقیت های سیاست های اقتصادی نئولیبرال در ایالات متحده و انگلستان در دهه ۱۹۸۰ بی اعتبار شدن اقتصاد کینزی و اقتصادهای برنامه ریزی شده را در پی داشت. سرانجام اعلان دکترین هالیوودی جنگ ستارگان توسط رونالد ریگان در ابتدای دهه ۸۰ میلادی رهبران سالخورده حزب کمونیست شوروی را وحشت زده کرد و سراسیمه بودجه نظامی اتحاد شوروی را از ۱۴درصد تولید ناخالص داخلی به ۲۸درصد ارتقا دادند. این مسابقه تسلیحاتی در واقع به مرگ مغزی رژیم شوروی منجر شد. دخالت نظامی در افغانستان تنها تلاشی برای سرپوش گذاشتن بر مشکلات داخلی بود. مرگ سربازان روسی در کوهستان های سرد افغانستان بلااستفاده بودن هزاران کلاهک اتمی را برای رهبران اتحاد شوروی آشکار ساخت.

در سال ۱۹۸۴ میخاهیل گورباچف با رویای خانه مشترک اروپایی به کرملین پا گذاشت. او تلاش کرد با در پیش گرفتن اصلاحات جدید اقتصادی و سیاسی، پرستوریکا و گلاسنوست، اضمحلال اتحاد شوروی را به تاخیر اندازد ولی این شروع دیر هنگام آخرین میخ را بر تابوت رژیم رو به احتضار وارد آورد و اتحاد شوروی در صفحه شطرنج سیاست بین الملل با سرعت حیرت آوری در برابر ایالات متحده مات شد.

پس از گذشت ۲۵ سال از این حادثه، سرنوشت شوم مارکسیسم روسی می تواند درس های زیادی برای رژیم های سیاسی و بخصوص رژیم های منطقه بحران زده خاورمیانه داشته باشد.

اشتباهات استراتژیک اتحاد شوروی در زمینه سیاست خارجی را می توان اینگونه بر شمرد: پذیرفتن تعهدات بیش از حد توان در خارج از مرزها، دخالت بی جای نظامی در مناطق مختلف جهان از جمله در مجارستان، چکوسلواکی، لهستان و در نهایت حمله نظامی به افغانستان.

مداخله گسترده دولت در اقتصاد، فساد گسترده دولتی، دیوان سالاری فرسوده، حمایت بی رویه از صنایع ضررده، برنامه های بی بازده اقتصادی، دور شدن از منطق اقتصاد و تحولات اقتصاد بین الملل، کم توجهی به جهانی شدن، خرید مواد خام با قیمت بسیار بیشتر از رژیم های دوست و متحد و همچنین واردات اجناس بی کیفیت صنعتی از بلوک شرق به بهانه حمایت اقتصادی از هم پیمانان از اشتباهات ویرانگر اقتصادی به شمار می روند.

و در نهایت عدم وجود نوعی توازن در توسعه قدرت نظامی، اقتصادی و فرهنگی، سرخوردگی نخبگان و نا امیدی به آینده، عدم نشاط و سرزندگی توده ها و رشد احساسات ناسیونالیستی در جمهوری ها و مهمترین نکته سرکوبی منتقدین و نگاه توتالیتر هیات حاکمه حزب کمونیست و دیدگاه کاملا ایدوئولژیک به اقتصاد، اجتماع، فرهنگ و انسان باعث فروپاشی بزرگترین قدرت نظامی و هسته ای در اواخر قرن بیستم شد.

* کارشناس ارشد روابط بین الملل

از این نویسنده بخوانید:

ترامپ، نومحافظه کاران و خاورمیانه بزرگ


4 نظر

  1. عدنان کارگزارفرد گفت:

    0

    0

    یک مقاله خواندنی در سطح نشریات و مجلات ملی و استانی . موفق و پیروز باشید

  2. عارف رفیعی گفت:

    0

    0

    سپاس مجید جان
    امیدوارم بیشتر بنویسید.

  3. ehsan-gh گفت:

    0

    0

    مقاله جالبی بود امیدوارم درباره مسائل روز کشور خودمان هم بنویسید

  4. H.b گفت:

    0

    0

    با سلام .احسنت بر قلم پرتوان شما دکترعباسی

ارسال نظر

طراحی و توسعه توسط رضوان