میزان رضایت مندی شما از عملکرد شورای چهارم شهر لار چقدر است؟

نتایج

Loading ... Loading ...

انتشار در۳ دی ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۱۰ ب.ظ سرویس:برگزیده ها, یادداشت 2 دیدگاه 570 بازدید

احمد محمود، پدر داستان نویسی اقلیمی

احمد محمود، پدر داستان نویسی اقلیمی

آفتاب لارستان: آفتاب لارستان ضمن تشکر از خانم «زینب دلام» برای ارسال یادداشت زیبا و خواندنی حاضر به مناسبت چهارم دی ماه سالگرد تولد «احمد محمود» این نویسنده بزرگ، به همه معلمان و اساتید پیشنهاد می کند بخشی از واحدهای درسی خود را به تشویق دانش آموزان و دانشجویان برای خواندن رمان های بزرگ ادبیات داستانی و تحلیل آن به صورت کلاسی اختصاص دهند و با فرستان ”عکس های سلفی با کتاب“ به این سایت و کانال به بالا بردن سطح فرهنگی و اجتماعی جامعه که نوعی مهارت آموزی نیز به شمار می رود موج جدیدی در زمینه ارتقای سطح مطالعه در کشور بردارند.

علاقه مندان می توانند عکس های سلفی خود با کتاب مورد نظر را به صورت روزانه و با ذکر نام استاد یا دبیر، تحلیل کننده کتاب و زمان و مکان برگزاری کلاس به نشانی monshionline@gmail.com یا از طریق بخش «ارسال مطلب» (سمت چپ صفحه اصلی سایت و زیر بخش نظرسنجی) ارسال نمایند.

همچنین آفتاب لارستان در نظر دارد جلسات دفاع دانشجویانی که پایان نامه های خود را به بررسی آثار احمد محمود (و دیگر مولفان و نویسندگان بزرگ ادبیات کشور) می پردازند یا کارگردانانی که تئاترهای خود را با الهام از آثار این نویسنده (یا نویسندگان) اجرا می کنند منعکس نماید. در ادامه یادداشت زینب دلام به مناسبت سالگرد تولد احمد محمود را بخوانید:

***

زینب دلام: بیشتر کسانی که با ادبیات داستانی معاصر آشنایی دارند، احمد محمود را به عنوان یکی از مهم ترین و تاثیرگذارترین نویسنده ها در حوزه ادبیات اقلیمی و رئالیسم جادویی می شناسند؛ جایگاهی که متاسفانه کمتر شناسانده شده و دانشگاهیان ما به ویژه دانشجویان و اساتید رشته ادبیات فارسی آن طور که باید و شاید به آثار این نویسنده بزرگ نپرداخته اند که خود ضعف سیستم آموزشی در حوزه علوم انسانی را نشان می دهد. اما سوال بزرگ این است که احمد محمود کیست و چه نقشی در ادبیات معاصر کشورمان دارد؟

احمد اِعطا با نام ادبی احمد محمود که بستر و خاستگاه بسياري از آثارش، جنوب ايران است در ۴ دی ماه سال ۱۳۱۰ از پدر و مادری دزفولی الاصل در اهواز به دنیا آمد و در روز ۱۲ مهر سال ۱۳۸۱ در تهران درگذشت. احمد محمود، به‌عنوان يك نويسندة رئاليست، در داستان به دنبال مكان­هاي واقعي براي نمايش گوشه‌هايي از زندگي است. مكان­هايي كه او توصيف مي‌كند، همگي برگرفته از محيط جنوب هستند.

جنوب، در آثار احمد محمود با توصيف طبيعت، پرندگان، آداب و رسوم،گویش، مراسم ها، اعتقادات، غذا و پوشش محلی و… به تصوير كشيده مي‌شود. احمد محمود علاقه و وابستگی خود را به سرزمین جنوب چنین توصیف می کند: «سرزمین آدم مثل سینه مادر است که به او شیر می دهد. نویسنده ای که از سرزمین خودش دور می شود مثل بچه ای است که از سینه مادرش دور افتاده باشد.»

از آثار معروف این نویسنده می توان به رمان همسایه ها، مدار صفر درجه، زمین سوخته، داستان یک شهر و درخت انجیر معابد اشاره کرد. مکان وقوع داستان هایش در جنوب است این موضوع را می توان از روی زبان و لهجه شخصیت ها فهمید؛ برخی از این واژه ها برای خواننده غیربومی نامفهوم است چون خاص منطقه جنوب است.

احمد محمود سعی کرده تا از زبان و گویش جنوب در حد اعتدال بهره ببرد. به عنوان نمونه زبان حسن جان در رمان درخت انجیر معابد بسیار عامیانه و در گویش جنوبی است: ”منذرت میخوام“ یا در جلد یک رمان مدار صفر درجه می خوانیم: ”سی خودت تخته شنو درست کن“. البته در آثار احمد محمود، بین لهجه شخصیت ها و طبقه اجتماعی آنان رابطه مستقیمی وجود دارد نمونه بارز آن را می توان در رمان درخت انجیر معابد اشاره کرد. در واقع، طبقه اشراف لهجه کمتری دارند اما طبقه پایین جامعه با لهجه جنوبی برجسته شده اند.

این نویسنده در توصیف آب و هوای جنوب هم سعی می کند از ترکیب هوای شرجی و خاک تفتیده بهره ببرد. احمد محمود در توصیف طبیعت از هیچ نکته ای فروگذار نمی کند. وی به دریا، نخل، پرندگان و…به عنوان عناصر تشکیل دهنده طبیعت پرداخته است. در رمان داستان یک شهر، نخل، دریا و نفت رنگی محلی به خود می گیرند: ”کمال، چشمان درشت میشی و خوش حالتش را به چشمم می دوزد و می گوید: – سیگار؟…یه کاری اش می کنم. باز، انگار حس می کنم که حرف زدنش بوی گاز نفت می دهد، بوی ماهی سبور و یا بوی خوش طلع و خرما.“

اما یکی از زیبایی های توصیف مکان های جنوب که شامل بنادر، بازارها، محله ها و سینماهاست در رمان داستان یک شهر که خود دایره المعارفی گویا از جنوب ایران است نمایان شده است به عنوان نمونه در این رمان نویسنده با دقت و وسواس خاصی در پی شناساندن بنادر و بازارها به خواننده است: ”تن خسته و خاکی اش را به دریا می سپارد و آرام می گذرد و به برکه سفلین که می رسد از دریا می زند و می آید تا بندر کنگ و بعد، بندر لنگه و بعد مغویه و بندر چارک و بعد گاوبندی و بعد…“، ”می روم به طرف بازار ماهی فروش ها که پشت قهوه خانه انورمشدی است.“

سمیه شکری زاده در مقاله ای با عنوان «ادبیات اقلیمی در رمان های احمد محمود» می نویسد: احمد محمود در همه آثار خود به طور اعم و در رمان داستان یک شهر به طور اخص از جزئیات زندگی افراد در نواحی جنوب ایران اطلاعات دقیق خود را در اختیار خواننده می گذارد که این عناصر هیچ کدام به صورت تصنعی به کار نرفته اند بلکه با طبقه اجتماعی شخصیت ها و همچنین جنسیت شان نیز ارتباط مستقیمی دارند؛ به عنوان نمونه در داستان یک شهر که رمانی اقلیمی است می خوانیم: ”هنوز ماشین حرکت نکرده است که زن لاغراندام سیه چرده ای سر می رسد و التماس می کند که گکو سوارش کند. زن برقع زده است و مقنعه به سر بسته است و تمام تنش در شله سیاه رنگی فرو رفته است.“ دقت و تیزبینی احمد محمود، مختص به تصویر کشیدن پوشش زنان نمی شود بلکه پوشش مردان جنوب را نیز دربر می گیرد: ”علوان، سیاه است و بلند و استخوانی و میانه سال، لنگوته ای به کمر بسته است. پیراهن مخمل سفیدی به تن دارد. راه که می رود نعلین چوبی اش صدا می دهد.“

از عمده ترین ویژگی های اقلیمی در آثار احمد محمود می توان به آداب و رسوم جنوب اشاره کرد. این نویسنده به منظور آشنا ساختن خواننده با آداب و رسوم خاص خطه جنوب تنها به مردم فارسی زبان نظر نداشته بلکه قوم عرب ساکن در این سرزمین را نیز با دیده انصاف نگریسته و با دقت زندگی واقعی آن ها را به تصویر کشیده است؛ به عنوان نمونه در رمان درخت انجیر معابد می خوانیم: ”تاج الملوک به جمیله تعارف می کند که بنشیند کنار تخت. جمیله می گوید: – خسته نیستم تاج الملوک خانم. و نگاه مردش می کند. شیخ لبخند می زند. تاج الملوک خنده خنده می گوید: – ها جمیله خانم، رسم و سنت قبیله نیست که زن بنشینه، مرد سرپا باشه.“

از ویژگی های اقلیمی آثار محمود می توان به اسامی خاص شخصیت ها  ”علمدار، مرزوقه، مَندل، هَژبر، شیخ ناصری، ممدو، عامر، سالم، شهرو“ و مکان های جنوب همچون ”بازار مساح، بازار کویتی ها“، اشعار محلی و ترکیب های جنوبی و همچنین خوراک مردم جنوب ”مهیوه، نان گرم ساجی، اوپیازی، قلیه ماهی، کتلت میگو، خرمای لیلو، میوه بکرایی“ نیز اشاره کرد.

احمد محمود سعی کرده است علاوه بر توصیف ساده، روان و واقعی ویژگی های اقلیمی منطقه جنوب، به آن رنگ و بوی سیاسی نیز بدهد به ویژه که در بیشتر آثارش عنصر نفت با مفاهیم ضد استعماری و ضد استبدادی در ارتباط مستقیمی قرار دارد. این ویژگی در رمان همسایه ها که فضای منطقه جنوب در زمان ملی شدن صنعت نفت و بعد از کودتای ۲۸ مرداد را به تصویر کشیده است برجسته تر نمایان می شود. محمود با به تصویر کشیدن طبقات اشرافی و سنتی جامعه به تضاد افکار مدرن و سنتی می پردازد و انتقاداتی به مشکلات و سنت های غلط رایج در جامعه جنوب نیز دارد که از جمله آن می توان به بحران بیکاری، فساد اداری و نگاه تحقیرآمیز به زنان اشاره کرد.

به عنوان نمونه در رمان درخت انجیر معابد، یکی از شخصیت ها به نام شیخ چندین زن دارد: آسیه، ادیبه، امّ یاسر و طلا خانم که نمونه بارز چند همسری در جنوب و به ویژه قبایل عرب است. یکی از زیباترین توصیفات رمان درخت انجیر معابد که جامعه مردسالار آن روزگار را به تصویر می کشد صحنه ای است که فرمانده برای متفرق کردن مردم معترض می گوید: ”خانم ها و آقایان. صدائی از میان جماعت برمی خیزد: اول آقایان… فرمانده: خواهران و برادران. علمدار: برادران“

در واقع، احمد محمود با توصیف ریزبینانه و دقیق ویژگی های اقلیمی به آن رنگ و بوی سیاسی نیز می دهد و در آثارش شاهد نوعی تقابل میان افکار سنتی که اغلب آمیخته به خرافات اند و افکار مدرن هستیم. هرچند، اقلیمی بودن آثار احمد محمود به این معنی نیست که نویسنده در بند اقلیم مانده است و خود را محدود به منطقه خاصی کرده است بلکه آثار محمود متعلق به یک قوم و ملت در یک مقطع از تاریخ معاصر ایران است.


2 نظر

  1. ناشناس گفت:

    1

    0

    سلام. لذت بردم از اینکه احمد محمود فراموش نشده. رمان مدار صفر درجه را از این نویسنده توانمند را بسیار دوست دارم چرا که حکایت حال مردم خودمان ایران است و خودم و خودمان را در سرتاسر آن می بینم. مردمی که سالها است به دنبال برون رفت از مشکلات خود هستند و بسیار و بی نهایت و تا پای جان و حتا از جان هزینه و سرمایه گذاری می کنند اما همچنان موقع ارزیابی که می رسد و به خود می آیند متوجه می شوند همچنان روی مدار صفر درجه حرکت کرده اند و مشکلی حل نشده است. راستی چرا؟
    رمان مدار صفر درجه و دیگر رمان های احمد محمود و دیگر آثار نویسندگان بزرگ کشور که بسیار ناشناخته مانده اند و به سادگی می توان گفت علت ناتوانی در خروج از مدار صفر درجه همین ناشناس ماندن نویسندگان صاحب نظر بزرگ کشور است را بخوانیم و بدانیم.

  2. اوزی گفت:

    0

    0

    از کامنت. ناشناس. لذت بردم باید سایت های مجازی بیشتر به معرفی این چهرهای ملی وماندگار که با رومانهای ارزشمندشان. مانند. همسایه ها ومدار صفر درجه و…..به روشنگری. پرداخته اند بپردازند تا نسل جدید. با این نوبسندگان بیشتر اشنا شوند

ارسال نظر

طراحی و توسعه توسط رضوان