میزان رضایت مندی شما از عملکرد شورای چهارم شهر لار چقدر است؟

نتایج

Loading ... Loading ...

انتشار در2 فوریه 2014 ساعت 4:16 ب.ظ سرویس:اندیشه, برگزیده ها 3 دیدگاه 3,357 بازدید

در غیاب آب!

در غیاب آب

 نگاهی به عنصر حرکت در سینه زنی سنتی لارستان

فرزاد قناعت پور/ سايت سوگواره عكس عاشورايي قاب سرخفرزاد قناعت پور: آیین ها، جلوه های مادیِ ناخودآگاه فرهنگی قومی است. عوامل بسیاری در شکل گیری این ناخودآگاه دخیل است. عواملی کلی که اساس و نظام آیین را شکل می دهد و عوامل خاصی چون جغرافیا و صبغه ی اقلیمی که می تواند جلوه های متنوعی از آن آیین و کلیتش ارائه دهد. لارستان را به گرمی و به عطش می شناسند. سرزمین نخل های صبور و مردمی صبورتر، سرزمین مواجهه ی مستقیم با آفتاب و نور سرزمین فضای باز و گسترده ی کویری و بالاخره سرزمینی که در آن آب، چون آغازین روزهای شکل گیری تمدن و احداث نخستین حوزه های متراکم زیست اجتماعی، هر قطره اش به حکم طلاست.
این عطش و این تشنگی علقه و پیوند ویژه ای میان این مردم و فرهنگ ایشان با حادثه ی کربلا و فرهنگ عاشورایی آفریده است. بی دلیل نیست که لارستان اولین خاستگاه حکومت دینی می شود؛ باورهای دینی و اقتضائات جغرافیایی میان این دو واقعیت (fact) تاریخی، مراوده و تصادمی در حوزه ی ناخودآگاهی آفریده است که بهترین جلوه ی مادی اش در مفهوم و اجرای آیینی نمودار می شود. سینه زدن برای اباعبدالله و یارانش و انداختن لرزش و تکانه ای حماسی و غمین به درون، یک شکل کلی از آیین گرامیداشت عاشوراست که غالباً در مناطق مختلف بنابر ویژگی های اقلیمی فرهنگی و یا اقتضائات جغرافیایی، متکثر و متنوع می شود. در بعضی مناطق دسته های سینه زنی ایستاست و بی حرکت و در بعضی دیگر متحرک و در راه، بعضی جاها ریتم ضربه به سینه، تخت است و بعضی جاها رقصان و مواج و… در شهر لار که سینه زنی اش به عنوان نمونه ی کلی سینه زنی سنتی لارستان شناخته می شود قریب به ده محله در قالب دو دسته ی جداگانه ی نعمتی و حیدری در مسیری مشخص حرکت می کنند. همچنین در یک مکان مشخص مراسم ختم را برگزار می کنند. این شیوه البته در دوره ی حاضر با تغییراتی همراه شده است. مهم اما اصل «حرکت» و «حرکت جمعی» است. آیین سینه زنی در لار، هم در نحوه ی سینه زنی هر سینه زن، مواج است (سینه زنی بوشهری ها را بیاد بیاوریم) هم در کلیت خویش از دسته ها و رسته های در حرکت شکل می گیرد و محل به محل ادامه می یابد.
در فرهنگ مردمان جنوب، دور هم نشینی و این دور هم نشینی را به خارج از فضای چاردیواری منتقل کردن و در فضایی باز مثلاً هر عصر بیرون خانه و یا هر شب در حیات خانه برگزار کردن یک عنصر اساسی و زنده است که هنوز در بعضی مناطق از بافت سنتی شهر، میان خانواده ها و همسایگان رایج است. «فضای بازِ» کویری لارستان و وجود عنصر «فاصله» در معماری شهرهای آن، مردم را به فضای ناب و طبیعی بیرون جلب کرده و در این فضای بیرون است که مردم به دنبال تحدید و تقلیل فاصله ها هستند. سینه زنی لار بر بستر چنین عقبه ای شکل می گیرد و یک باور و آیین مذهبی با طبیعت و تجربه ی زیستی این مردمان هماهنگ می شود. همچنین در این فعل آیینی، حرکت، مفهومی می شود در بطنِ نام و مرام «آب» یعنی عنصری که زندگی می بخشد و حیات و زندگی مگر چیزی جز مفهوم حرکت است؟ آب در حالت کلی نه یادآور مرداب که هماره متناسب با یاد و تصویر رودان و چشمه سارانی است که می جوشند و درگذرند و این، اشتراک مفهومی آب، میان این مردمان و حادثه ی عاشورا می شود که اگر در مقطع مهمی از حادثه ی کربلا، آب به نام نبود اما به مرام بود که همان جوشش و حرکت است، همان ابتنای انقلاب است و همین اصل اساسی است که بر مبنای آن، عاشورا را ضمان اسلام و زندگی بخشنده به آن می دانند نتیجه آنکه در این هر دو، چه در آن حادثه ی جاودان تاریخی و چه در این جغرافیا و آیین، آب، ارزش «حضور» خود را در مفهوم «غیاب» خود یافته است و در تجلی مرامی خویش.
باری، دستجات سینه زنی لارستان حرکت می کنند و از محله ای به محله ی دیگر می روند، «فاصله» در جغرافیای این شهر کویری را در می نوردند و کارناوالی باشکوه می آفرینند که جز تکیه بر فرهنگ قومی خود که در کنار هم بودن را در عرصه ی وسیع اجتماعی و بیرونی می خواهد به ناخودآگاه تشنه ی خویش هم اشارتی اساسی دارد، به آب. اما نه به «نام» که در بازتاب «مرام» آن، که آن هم به گونه ای غیر مستقیم در رفتار این دستجات تجلی می یابد؛ حرکت.

سينه زني لاري


3 نظر

  1. من هیچ نمیدانم گفت:

    0

    0

    آقای قناعت پور نقد خوبی بود. حضور زرق و برقهای بیهوده در عزاداریهای سنتی لذت و اصالت آن را خدشه دار کرده. حالا عزاداریهای محله های ما بجای عزاداری مبدل شده به ابراز برتری در ارتفاع علم و درخشش چراغهای کتل…
    وجود عناصر مزاحم بصری در قاب عکسها هم مزید علت شده تا کمتر کسی رغبت کند بصورت کاملا منسجم و دقیق به کار عکاسی از سینه زنی سنتی لار بپردازد و به قول شما سوژه ای به این نابی را کنار بگذارد خود را مشغول ظواهر و حواشی آن کند.
    یک نکته در باب سوگواره قاب سرخ لارستان؛ نمیدانم چه چیز باعث شده تا سوگواره ای که مدعی ملی و سراسری دارد این همه دچار بی نظمی و بی برنامه گی شود. سوگواره ای که دو دوره بی حاشیه را پشت سر گذاشته و به قول گرداندگان آن بر تعداد شرکت کنندگانش افزوده شده و تجربه اجرای دو دوره را داشته نباید اینطور سست عمل کند. […] سایت سوگواره نیز بجای بازتاب نظرات مراجعه کنندگان و پاسخ به سوالات آنها بیشتر به سایتهای تفریحی شبیه شده تا یک سایت هنری. چون به اصطلاح با سیستم انتشار اخبار قطره چکانی سعی در کنجکاو نگه داشتن مخاطبش میکند اما غافل از اینکه این نوع جذب و نگهداری مخاطب خیلی وقت است منسوخ شده.

  2. شهر سوخته گفت:

    0

    0

    زیبا بود، امیدوارم دوست نویسنده پژوهشی عمیق تر در این باب صورت دهند. منتظریم

  3. من گفت:

    0

    0

    جزو معدود حرف های درست و حسابی بود که این سایت آقای نقد لار دیدم

ارسال نظر

طراحی و توسعه توسط رضوان