میزان رضایت مندی شما از عملکرد شورای چهارم شهر لار چقدر است؟

نتایج

Loading ... Loading ...

انتشار در22 اکتبر 2019 ساعت 5:11 ق.ظ سرویس:برگزیده ها 6 دیدگاه 280 بازدید

مروری بر زندگی «عوض بیگ» از حکام گذشته لارستان

مروری بر زندگی «عوض بیگ» از حکام گذشته لارستان

رسول احمدلو*: سابقه روابط ایران و گرجستان به دوران باستان باز می گردد و گرجستان همواره یکی از مطامع سیاسی، مذهبی، استراتژیکی ایران بوده است. ولی ارتباط و نفوذ فوق العاده ی حکومت های ایرانی در گرجستان به عصر صفویه باز می گردد که با حملات مکرر شاهان صفویه به گرجستان و الحاق گرجستان شرقی به ایران بود که برای حفظ آن از دست رقیبانی نظیر عثمانی و روسیه همواره اقدامات سیاسی- نظامی مهمی را به عمل آوردند.

حکومت صفوی از حملات خود به گرجستان منافع کثیری را دنبال می کرد از جمله ی آنان بهره برداری از منابع اقتصادی  و ورود تعداد کثیری اسرای گرجی به ایران و اسکان دادن در شهرهای مختلف بود. مردمان گرجی به دلیل داشتن نبوغ نظامی و سیاسی خیلی زود در دربار صفویه صاحب جایگاه و منصب گشتند. شاهان صفویه از این افراد به عنوان نیروی سوم، در تشکیلات نظامی- سیاسی و در تقابل با قدرت و نفوذ قزلباشان و ایرانیان استفاده نمودند. گرجیان نیز به تدریج مناصبی همانند قولر آقاسی، سپهسالاری، داروغه و غیره را کسب نمودند. حتی با پیوندهای خانوادگی و پذیرش اسلام توانستند مصدر جریانات و حوادث کثیری در ایران عصر صفوی شوند.

خاندان الله وردی خان و عوض بیگ گرجی از جمله خاندان های گرجی  بودند که در حیات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی ایران عصر صفویه بخصوص فارس و سرزمین های شمالی و جنوبی و خلیج فارس تأثیر فراوانی برجای گذاشتند.  دقیقاً شش سال پس از قتل عام خاندان امام قلی خان حاکم فارس و لارستان و بنادر، به دست شاه صفی در سال ۱۰۴۲ه.ق، عوض بیگ گرجی به حکومت لارستان منصوب شد. عوض بیگ طی بیست سال حکمرانی در منطقه ی لارستان خدمات بسیاری در زمینه های مختلف انجام داد که آثار آن هنوز در منطقه لارستان قابل مشاهده می باشد. در این نوشتار اشاره کوتاهی به چگونگی منصوب شدن عوض بیگ به حکومت لارستان و فعالیت ها و خدمات وی خواهیم انداخت.

با مرگ شاه عباس در سال ۱۰۳۸ه.ق حکومت به شاه صفی  رسید. مهمترین اقدام شاه جدید که پیامدهای بسیاری بر ایالت فارس و نواحی جنوبی ایران در پی داشت، قتل امام قلی خان حاکم مقتدر فارس و بنادر  و تبدیل فارس به ایالت خاصه بود. شاه صفی که از نفوذ و قدرت خاندان امام قلی خان در ایالت فارس بیمناک شده بود، در سال ۱۰۴۲ ه.ق وی را به قتل رساند و سپس ایالت پهناور فارس و کهگیلویه را تجزیه نمود و هر یک از نواحی تحت حاکمیت امام قلی خان به طور جداگانه به حکام مختلف واگذار گردید.

با  قتل امام قلی خان و تجزیه فارس، لارستان به صورت ایالت خاصه و منطقه وزیرنشین درآمد و عواید حاصل از این املاک صرف مخارج شاه و حقوق منصبان لشکریان شد. همچنین مرکز حکومت بنادر جنوبی به دلیل نبودن نیروی کافی و برای در امان ماندن از غارت و دستبرد مهاجمین  و به دلیل اهمیت استراتژیکی لارستان در شمال خلیج‌فارس و حوزه اقتدارش که از طریق بندرگاه‌ها، به‌ویژه بندرگاه‌های شمالی خلیج‌فارس، در یک نظام مناسباتی با دیگر شهر‌های ایران قرار می‌گرفت  و یکی از مهم ترین شهر‌های تجاری این  عصر به شمار می رفت، به لار منتقل شد.

پس از قتل امام قلی خان حاکم لارستان، شاه صفی، (کلب علی بیگ اشیک آغاسی باشی) را به حکومت ایالات لارستان منصوب نمود. روضه الصفا درباره قتل امام قلی خان می نویسد: «کلب علی بیگ اشیک آغاسی باشی، مأمور به آوردن سر امام قلی خان شده بر حسب فرمان به منزل او رفته سر او را بریده به حضور رسانیدند و ایالت لارستان را به کلب علی بیگ اشیک آغاسی عنایت فرمود و باقی ایالت مملکت فارس را تجزیه فرموده هر ناحیتی را به مناسبت به حاکمی سپردند.» پس وی چندین شخص دیگر به حکمرانی لارستان منصوب شدند.

در سال ۱۰۴۸ه.ق عوض بیگ گرجی برادر داوود بیگ مهتر رکاب خانه غلام خاصه شریفه  از شخصیت های قدرتمند دربار شاه صفی، به وزارت و داروغگی لارستان انتخاب شد. خلدبرین در این باره می نویسد: «عوض بیگ برادر داود بیگ، مهتر رکابخانه به وزارت و تصدی ولایت لار سربلندی یافت.»

انتصاب عوض بیگ به وزارت لارستان تأثیر عمیقی بر تحولات تاریخی منطقه لارستان گذاشت. وی برای توسعه و عمران این منطقه، مجموعه ای از اقدامات بنیادی عمرانی و اقتصادی در نظر گرفت که تحول شگرفی در بهبود وضعیت زندگی اقتصادی و اجتماعی اهالی لارستان به وجود آمد.

بررسی سفرنامه های عصر صفوی به خوبی  می توان به نتایج سیاست های عمرانی و اقتصادی حاکم لارستان  پی برد.  از جمله خدمات وی می توان به ساخت کاروانسرای سرای عباسی بریز اشاره نمود که هنوز با گذشت حدود سه قرن از ساخت آن از شهرت جهانی برخوردار می باشد. از جمله مسافرانی که در دوره شاه عباس دوم  و حکمرانی عوض بیگ بر لارستان از این شهر عبور کرده است، کرنلیس دبرین نقاش معروف هلندی است. وی شهر لار را چنین توصیف می کند: «شهر لار پایتخت یک سرزمین قدیمی پادشاهی بود، امروزه لار مکان تجاری گسترده ای است در آنجا کارگاه های ابریشم و کارخانه های لوله های اسلحه کل فارس قرار دارد. اغلب خانه ها مرتفع و دارای طبقات بسیار بودند. 

عوض بیگ وزیر خطه لار به علت کبر سن در سال ۱۰۶۶ه.ق  به نفع پسرش الله وردی بیگ از مقامش کناره گیری کرد.

*دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی

از این نویسنده بخوانید:

کاروانسرای «دهرا» کجاست و در گذشته لارستان چه جایگاهی داشت؟

چرا به روستای تاریخی بریز، «بریز» می گویند؟

مجموعه تاریخی «کشکویه» بریز را بیشتر بشناسیم

نماینده فرمایشی لارستان در دولت کودتا

«علی اکبرخان داور» چگونه نماینده لارستان در مجلس پنجم شورای ملی شد؟

سه پاسبان لارستانیِ «خلیج فارس» را بشناسیم

سال سیاه سی و نه!

آشنایی با «قلعه کهنه» بریز

معمای تاریخی کاروانسرای شاه عباسی

بررسی قیام عشایر لارستان در ۱۵ خرداد سال ۴۲


6 نظر

  1. لارستانی گفت:

    0

    0

    بررسی این مطالب برای کسانیکه به تاریخ. وزمان های خیلی دور. علاقه مند هستند. خوب. است. اما شزایط. امروژ. منطقه. وتحولات. در شهرستانهای جهرم. ولامرد. الگوهای. جدیدی ازتاریخ منطقه. را نشان میدهند

  2. همشهری گفت:

    0

    0

    تشکرو سپاس از آقای احمد لو

  3. لاری گفت:

    0

    0

    ضمن سپاس از محقق محترم آقای احمد لو امید واریم شاهد گامهای هرچه بیشتر ان جناب باشیم

  4. همشهری گفت:

    0

    0

    “اغلب خانه ها مرتفع و دارای طبقات بسیار بودند.” در این رابطه هیچ اطلاعی نداشتم

  5. رسول دلاور گفت:

    0

    0

    با سلام و سپاس از مطالب ارزشمند شما
    بنده عاشق تاریخ هستم چطور میتونم اطلاعات مو بیشتر کنم

  6. 0

    0

    عمورسول ایشالله موفق وپیروزباشی

پاسخ به نظر

طراحی و توسعه توسط رضوان