میزان رضایت مندی شما از عملکرد شورای چهارم شهر لار چقدر است؟

نتایج

Loading ... Loading ...

انتشار در30 ژوئن 2014 ساعت 3:13 ق.ظ سرویس:دسته‌بندی نشده 3 دیدگاه 997 بازدید

مطلب شما/ بايدها و نبايدهاي انفاق در قرآن

مطلب شما/ بايدها و نبايدهاي انفاق در قرآن

ماه رمضان ماه مهمانی خدا، ماهی که گستره ی سفره های افطاری اش تا افقهای دوردست دوستی، خداخواهی و از خود گذشگی گسترده است واین رفتار آسمانی که رنگش به رنگ خداست نزد مسلمانان زبانزد است این رفتار مومنانه حاصلش سلامتی روح وجسم باهم است چونکه فرمود: صوموا تصحّوا. همانگونه که درسایه روزه جسم به ساحل سلامت می رسد درسایه انفاق روح روزه دار بیشتر درساحل آرامش پهلو می گیرد.

منشاء تمام صفات نیک، خداست و یکی ازآن صفات انفاق است و آن خلقی از خلقیات الهی است پیامبر گل سرسبد آفرینش و بزرگ بعد ازخدا و قصر مختصر عالم وجود آئینه ی تمام نمای خلق حسن است: انک لعلی خلق عظیم واوست که رسول خود را برمدارآن خلق عظیم ماموریت داده است.

واین رفتار از خدای صمد صاحب انفاق ورزق و عطاء بدور است که همجون بنده ی محتاج انفاق ورزق و عطاء برای هرکه بخواهد فراخ و برای هرکه بخواهد تنگ بگیرد و یا بی حساب و اندازه فراخ سازد و یا به کلی قطع عطاء کند. او مصلحت بندگان را درنظر می گیرد زیرا او خود به کاربندگان خویش خبیر و بیناست.

 پس تو نیز ای انسان سزاست که چنین کنی و متخلق به اخلاق خدا گردی و راه میانه و اعتدال در پیش گرفته از افراط و تفریط بپرهیزی. قبض رزق و بسط روزی از شئونات خداست و مختص به ذات اوست.

وظیفه ی ما میانه روی بدون ذره ای انحراف از مسیر اعتدال وگرایش به سمت افراط و یا تفریط دراجرای این فرمان از فرامین مطاع خداوند است.

قرآن کریم: ولا تجعل یدک مغلولهّ الی عنقک ولا تبسطها کل البسط فتقعد ملوماً محسوراً ۲۸ الاسراء

سرانجام بخل ملامت ومذمت، ونتیجه ی زیاده روی و ولخرجی حسرت و غمزده گی است.

هرچند انفاق حتی تمام مال در راه خدا اسراف نیست چون در اسراف در راه خدا فسادی نهفته نیست در حالیکه درتبذیر و ولخرجی فساد و افساد مشهود است. در توضیح تنها می توان اینگونه گفت که فراخی رزق و انفاق تمام وکمال تنها، شأن خداوند است و بس. انّ ربک یبسط الرزق لمن یشاء و یقدر و انسان دون این شان و منزلت است پس باید راه اعتدال پیشه کند و شئون الوهیت به صاحبش واگذارد.

انفاق مقبول کدام است؟

انفاق در صورتی مورد قبول خداوند است که منتی برآن مترتب نباشد و آزاری بر آن مقدم نگردد.

قرآن کریم: ولا تبطلوا صدقاتکم بلمن و الاذی خداوند این گروه از انسانها را به کشاورز تلاشگری تشبیه کرده که برسنگ صافی اندکی خاک ریخته و برآن بذر پاشیده این کار از این رو دعم وتلاشی بی نتیجه است که با رگبار بارانی خاکها شسته شده و بذرها را با خود برده و سنگ را خالی از خاک و بذر می نماید.

پیام این تشبیه قرآنی آنست که اگر برسنگ صاف بذری می روید تا ثمری دهد این افراد نیز از کشت خود (انفاق) سودی برده یا حاصلی درو خواهند نمود. در مقابل این گروه بی ایمان و گمراه کسانی هستند که اموالشان را برای رضای خدا وتحکیم فضایل انسانی در روح بلندشان انفاق می کنند.

قرآن مثل این گروه رهیافته را به باغ در بلندی تشبیه نموده که باران رحمت با قطرات درشت برآن می بارد ومیوه ی خود را دو چندان دهد براین باغ اگر این باران درشت قطره هم برآن نبارد از باران نرم نیز نهایت انتفاع را برده وشاداب وبا طراوت می گردد .

انفاق به حکم آیات الهی بایستی از طیبات اموال باشد یا بقولی از دسترنج ازکتف یمین و عرق جبین فراهم آمده باشد  به تعبیر دیگر به گاه انفاق باید از اموال مشتبه و کم ارزش یا به تعبیر قرآن خبیث اموال داده نشود؛ همان اموالی که خود شما از گرفتن اکراه دارید یا از روی اغماض می پذیرید. آن کسی که شما را به فقر و تنگدستی می کشاند و وسوسه های ناثواب در شما بر می انگیزاند کسی جز شیطان نیست. در مقابل خداوند آمرزش و رحمتش را به شما ارزانی می دارد. رحمتی که سبقتش بر غضب مشهود و اشکار است. (یا من سبقت رحمته غضبه)

این توفیق را که جز توفیق دانستن دانش و حکمت نیست را خدا به هرکسی بخواهد می دهد و جز خردمندان این اصل را درک نمی کنند. اگر از سر صدق و طیب خاطر و برای رضای خدا کسی انفاقی را کرد خدای عالم اسرار و اگاه به نهان و اشکار به خوبی می داند و نمایانش می کند و این گروه ستم پیشه اند که بی مامن و پشتوانه اند و زیان کار و منت گذارند.

البته این به معنای خفای مطلق در پرداخت صدقات نیست که خدا اجازه اشکار ساختن آنرا به دلایل متعدد از آنجمله تعلیم بینندگان و مخاطبان این رفتار تربیتی داده اما همین خدای اذن دهنده به آشکار ساختن انفاق فرموده اگر پنهان کنید و در پنهانی به فقرا کمک کنید بر شما بهتر است.

این رفتار موجب آمرزش بیشتر گناهان و کاهش اعمال ناثواب آدمی می گردد. آنچه هر کس انفاق می کند در وحله نخست سودش به خودش می رسد و خدا به داد و دهش هیچ کس نیاز ندارد و با این حال جز برای رضای خدا انفاق نباید کرد.

و نیز انفاق در صورتی قابل قبول است که انفاق کننده به خالق هستی و رسول او کافر نباشد بلکه مومن مقرّ به وحدانیت او و رسالت رسول فرستاده او در گفتار و رفتار باشد.

وما منعهم أن تقبل منهم نفقتهم الّا أنهم کفروا بالله وبرسوله / ۵۳توبه

اینگونه افرادیکه انفاقشان از روی کراهت است ومشخص است انفاق از روی کراهت حسب نص: ولا یأتون الصلوه الّا وهم کسالی و لاینفقون الّا وهم کارهون/ ۵۴توبه هیچگونه اعتباری ندارد.

چه چیزهایی را باید انفاق کرد ؟     

خداوند در قرآن نازلش به رسول خویش می گوید: یسئلونک ما ذا ینفقون، قل ما انفقتم من خیر/۲۱۴بقره

از تو سوال می کنند چه چیزی انفاق کنند؟ بگو هرآنچه بهترین است.

و یا درجای دیگر آمده: ومما رزقناهم ینفقون / ۳۸شوری ازآنچه به آنها داده ایم انفاق می کنند.

واضح ترین جواب به این سوال درقرآن کریم آنجاست که فرمود: لن تنالوا البرّحتی تنفقوا مما تحبّون…./۹۲آل عمران

(هرگز به حقیقت نیکوکاری نمی رسید مگر ازآنچه دوست می دارید در راه خدا انفاق کنید(

آنچه مسلم است اینکه انفاق عملی عبادی با رویکردی اجتماعی است وشرط کمال انفاق آنست که از بهترین چیزهایی باشد که خدای رازق در بهترین وجه مسخّر انسان نموده.

نذر و قربانی وجوهی از انفاق اند که حسب رأی فقها ضحیّه یا قربانی نباید شاخش شکسته یا پایش به حدی لنگ باشد که به گاه به مسلخ آوردن روی زمین کشیده شود .

پس اینگونه قربانیان برای قربانی مناسب نیستند ورفع تکلیف از مکلّف نمی کند.

اکنون که با توصیف فوق مشخص شد مورد انفاق بایستی ازبهترین باشد این سوال مطرح می گردد که:

چرا انفاق نه تنها باید بی عیب ونقص که از  بهترین و دوست داشتنی ترین ها باشد؟ 

فلسفه انفاق آنست که گروهی از نیازمندان قانع و فقیران معترض به تعبیر قرآن از آن بهره مند شوند و مشکلی از مشکلات بندگان دوست داشتنی خدا برطرف شود همانگونه که درسوره ی حج آیه ۳۶آمده است:

فإذا وجبت جنوبها فکلوا منها واطعموا القانعَ المعترَّ…. هنگامی که پهلوهای قربانی آرام گرفت (وجان داد) ازگوشت آنها بخورید و مستمندان قانع و فقیران معترض را نیز اطعام کنید…

پر واضح است سالم و بی نقص بودن مورد انفاق. اما چنانچه گذشت انفاق یک عبادت برای رب بهترین است و انتخاب مورد معیوب و ناسالم مناسب ساحت قدس پروردگار بهترین نیست و برای عرضه به پروردگار بلند مرتبه باید بهترین را برگزید تا ادب و احترام به ساحت قدس ربّانی در بالاترین به خرج داده شده باشد.

و بدیهی است پذیرش انفاق هابیل وردّ نذر قابیل دلیلش احیاناٌ جز این نباید باشد و این مصداق رفتاری بندگان نخست خدای بهترین و قبول نذر یکی وردّ قربانی دیگری ازسوی خالق هستی نیک آفرین نیک پسند جزاین نمی توان تعبیر و تأویلی برایش یافت همانگونه که نماز خواندن زنان با حجاب کامل؛ پوشیدن لباسهای تمیز به هنگام نماز و معطر نمودن خویش به هنگام ادای هر عبادت همه و همه نوعی ادای احترام به پیشگاه حق تعالی است.

به چه گروههایی دراجتماع باید انفاق کرد؟

دسته ی نخست درماندگانی هستند که در راه خدا در تنگنا قرار گرفته اند وبرای تأمین امورات زندگی به هردلیلی قادر به مسافرت نیستند تا سرمایه به دست آورند هرچند بواسطه ی خویشتنداری ناآگاهان اسرار پشت پرده ی زندگی این افراد آنها را بی نیاز می پندارند. یعنی اینقدر در فقر قناعت و مناعت طبع به خرج می دهند و از ابراز ناداری خودداری می کنند که کسی گمان تنگدستی برآنها نمی برد. درچهره ی این گروه قناعت موج می زند وبی نیازی چون آبشاری فوران می کند. به تعبیر قرآن: من التعفّف تعرفهم بسیمهم …

از شاخصه های این گروه این است که هرگز با اصرار ازمردم مساعدت طلب نمی کنند و دراین حال هرآنچه انفاق می گیرند خدا برآن آگاه است و پذیرشش از انفاق کننده قطعی است.

بدیهی است منزلت انفاق نزد خدای جهانیان با دادن ربا به نیازمندان فاصله اش فاصله ی ثرا تا ثریاست. اما هستند کسانیکه با هم نشینی با شیطان جن زده شده و تعادل خود را از دست داده و با افتادن در دام معاملات ربوی دنیا و آخرت خود را باخته و حکم قطعی خدا که معامله را حلال و ربا را حرام دانسته منکر گشته ومی گویند: ربا همان داد و ستد است!!

غافل از اینکه اگرحکم خدا را بپذیرند و از این عمل شنیع شیطانی دست بردارند خدا اعمال پیشینشان را عفو می نماید. درغیر اینصورت حکم محاربه ی با خدا و رسول برآنها با رمی گردد و خدا و رسول به آنها اعلان جنگ می دهند.

اما اگر از این کار توبه کنند و برای جبران گذشته به بدهکاران تا هنگام توانایی مهلت دهند و حتی برای رضای خدا براو ببخشند (انفاق حسنه نمایند) خدا بر این رفتار نیک آگاه است و امر پسندیده ای است اگر بندگان بدانند ودرک این معنا نمایند.

هرچند لازم است درهرصورت چه در مهلت وچه در بخشش موضوع نوشته شود ونگه داشته شود.

چه زمانی انفاق با ارزش تر است؟

بی تردید در عسر و حرج (سختی وتنگنا) انسان کمتر از یسر و رخا (آسایش وگشادگی) آمادگی بذل و بخشش و وجود و عطا دارد هرچند مورد عطا امانت خداوند باشد. جنگ شرایط ویژه است و سختی وتنگنایش برکسی پوشیده نیست پس کسی که در شرایط سخت ازخود گذشتگی نماید و انفاق و ایثار کند مرتبه و منزلتش از آنکه پس از روشن شدن نتیجه ی کشمکش و طلوع طالع فتح برای اینکه از قافله ی پاداش گیرندگان عقب نیفتد دست به انفاق می زند پاداشش فزونتر است. البته جنگ یکی از شرایط سخت است وتنگدستی و تهیدستی از مصادیق دیگر شرایط سخت اند و در سختی روح آمادگی بیشتری برای صیقل خوردن با تازیانه ی آزمایش و امتحان دارد و زمان جلب رضایت خدا در شرایط سخت و تنگناهاست، شرایطی که در آن چنگالهای فقردیدنی تر و نعره های شیطان وسوسه گر گوش خراشتر، پس آنکه بر این شرایط فایق آید و از بذل جان و مال دریغ نورزد جایگاهی بس رفیعتر از آنکه بخل ورزد دارد. از همین روست که خداوند درآیه زیر بوضوح برتری انفاق کننده قبل از جنگ رابر انفاقگر بعد از جنگ را برجسته کرده و به بیانش پرداخته و در سوره ی حدید آیه۱۰ چنین فرموده است :

ومالکم الّا تنفقوا فی سبیل الله ولله میراث السموات والارض ولا يَسْتَوِى مِنكمُ مَّنْ أَنفَقَ مِن قَبْلِ الْفَتْحِ وَ قَاتَلَ  أُوْلَئكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِّنَ الَّذِينَ أَنفَقُواْ مِن بَعْدُ وَ قَتَلُواْ  وَ كلاُّ وَعَدَ اللَّهُ الحْسْنىَ‏  وَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِير

و چرا در راه خدا انفاق نمى‏كنيد و حال آنكه از آنِ خداست ميراث آسمانها و زمين؟ از ميان شما آنان كه پيش از فتح انفاق كرده و به جنگ رفته با آنان كه بعد از فتح انفاق كرده‏اند و به جنگ رفته‏اند برابر نيستند درَجات آنان فراتر است و خدا به همه وعده نيك مى‏دهد و به هر كارى كه مى‏كنيد آگاه است.

درنگاه نخست آنچه از این آیه یافتنی است اینکه این آیه برخی را توبیخ کرده و می فرماید: بااینکه این گروه می دانند هرچه در اختیارشان است متعلق به خداست و مالک اصلی اوست با این حال از انفاق کردن حاشیه می روند و بعضاً می گویند اکنون که هر آنچه در آسمانها و زمین است از آن خداست و او خود به داری و نداری بندگان آگاهی کامل دارد و خود بهتر از هرکس می تواند آنها را بی نیاز کند پس چه نیازی به انفاق ما به امثال خود؟! پا سخ این شبهه اینکه این نشانه ی گمراهی آشکار است چنانکه فرمود: وَ إِذَا قِيلَ لهَمْ أَنفِقُواْ مِمَّا رَزَقَكمُ‏ُ اللَّهُ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُواْ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ أَ نُطْعِمُ مَن لَّوْ يَشَاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فىِ ضَلَالٍ مُّبِين .

و چون گفته شود كه از آنچه خدا روزيتان كرده است انفاق كنيد، كافران به مؤمنان گويند: آيا كسانى را طعام دهيم كه اگر خدا مى‏خواست خود آنها را طعام مى‏داد؟ شما در گمراهى آشكار هستيد.

انفاق اثری ازایمان به خداست و انسان مومن خلیفه است وخلیفه ازسوی صاحب خلافت نیابت دارد پس باید از سوی او انفاق کند تا در اثر رفتار حسن مورد تاکید خداوند اموالش زیاد شود و مورد غفران و رحمت خدای رحمان قرار گیرد و از بوته امتحان، همه ی بندگان علی الخصوص ثروتمندان سربلند بیرون آیند و کافران خجل و شرمسار شوند وعده ی اجر بزرگ در برابر انفاق که در فرازی از آیه می دهد مبین همین معناست (فالذین آمنوامنکم وانفقوا لهم اجرکبیر) تا موجب تشویق مومنین به انفاق شود. انفاق رفتاری عبادی است که آثارش در پالایش روح انسان مومن فراوان است از این رو توصیه شده تا درانجامش عجله به خرج داده شود و هرچه دراین راه عجله ی بیشتری  شود منفق نزد خدا محبوبتر و منزلت و اجرش بیشتر است. بر این بیان آثار تربیتی غیر قابل انکاری مترتب است و موجب تربیت انسان است و می خواهد بفهماند هرچیزی از آنجمله انفاق را بخاطر خیر بودن و مهمتر مورد رضای خدا بودن را باید دوست داشت و عامل به آن بود هرچند آنچه انفاق می کنید امانت خداوند در دستان شماست و هیچگاه نباید برانفاق گیرنده فخر و مباهات فروخت و حتی به گاه انفاق دستان خود را باید از دستان گیرنده پایین تر گرفت تا او از دستان ما بردارد زیرا او سائل نیست هرچند ظاهر امر این است بواقع او مأمور امتحان ما ازسوی خداست تا با رفتارمان ضریب اجروپاداش خود رابالا ببریم.

غلام کرمی؛ کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث/ ۴ تیرماه ۹۳


3 نظر

  1. م.م گفت:

    0

    0

    مطلب مفيد و آگاه كننده اي بود. احسنت جناب آقاي كرمي.

  2. دانشجوی الهیات پیام نور لار گفت:

    0

    0

    با اندیشه های استاد کرمی پیام نوریهاناآشنا نیستند سالهای نزدیک به انجام وظیفه در دانشگاه مشغول بودند یکی دوترم است که دانشگاه لاراز نظرات بلندش ما علاقمندان به ایشان را محروم کرده استاد خدا قوت ان شاءالله ادامه داشته باشد…….

  3. میلاد گفت:

    0

    0

    مدیر محترم بهتر نبود مقاله به این شیوایی همراه با یک عکس از نگارنده بود؟؟
    ————–
    مديريت: از نويسنده محترم درخواست ارسال عكس كرديم اما اجابت نفرمودند.

ارسال نظر

طراحی و توسعه توسط رضوان