میزان رضایت مندی شما از عملکرد شورای چهارم شهر لار چقدر است؟

نتایج

Loading ... Loading ...

انتشار در۱۸ آذر ۱۳۹۷ ساعت ۳:۵۹ ق.ظ سرویس:مطلب شما یک دیدگاه 460 بازدید

معرفی کتاب/ داستان سقوط تختگاه صفویان

معرفی کتاب/ داستان سقوط تختگاه صفویان

علیرضا رحیمی نژاد: خواندن اتفاقات تاریخی ایران به قلم نویسندگانی غیر از ایرانیان همیشه از جذابیتی وصف نشدنی برخوردار است. چنان که در بعضی از موارد غربیان و بیگانگانی که تاریخ ایران را روایت می کنند بسیار دقیق تر، موشکافانه و عقلانی تر این کار را کرده اند. از این رو علاوه بر تحقیقات تاریخ نویسان ایرانی، پژوهش های غیر ایرانیان هم از جایگاه ویژه ای نزد مورخان ما برخوردار است.

کتاب «سقوط اصفهان به روایت کروسینسکی» با بازنویسی «سید جواد طباطبایی» روایتی است از برهه ای حساس از تاریخ ایران که کم تر به آن پرداخته و مورد تحقیق و برسی قرار گرفته است. جای تاسف است که تاریخ نویسان ایرانی از این اتفاق مهم تاریخی غافل مانده اند و یا اگر هم عده ای از آنان به آن پرداخته اند، کامل و دقیق نیست و نمی توان چندان به آن به عنوان سندی تاریخی استناد کرد.

ایرانیان به جای آن که از این رویداد مهم تحلیلی دقیق به دست آورند آن را تقدیر الهی دانستند. اما در این کتاب سعی شده است سقوط تختگاه صفویان را از منظر تاریخی و عقلانی بررسی شود. این کتاب کم حجم و مفید روایت راهب یسوعی لهستانی است به نام کروسینسکی.

کروسینسکی از مبلغان مسیحی مقیم اصفهان بود، از این رو سقوط اصفهان و حوادثی که پی آن به وقوع پیوست را مستقیما مشاهده کرده، که چنین امری بر ارزش مطالب کتاب می افزاید.

در درآمد کتاب آمده است که کروسینسکی به هنگام یورش افغانان در اصفهان به سر می برده است و رسم همه مبلغان مذهبی، به ویژه یسوعیان به طور منظم گزارش های دقیق از اوضاع را به کشور محل ماموریت خود به سرپرست فرقه ای که به آن تعلق داشت ارسال می کرد. اما در زمان یورش افغانان این گزارش به فرانسه فرستاده شد. از آن جا که این گزارش از مطالب گران بهایی برخوردار بود نظر سرپرست یسوعیان فرانسه را به خود جلب کرد. دوسرسو، مردی ادیب و علاقه مند به تاریخ بود و بر اساس گزارش های کروسینسکی از سقوط اصفهان کتابی گرد آورد با نام «تاریخ واپسین انقلاب ایران».

سقوط اصفهان در زمان شاه سلطان حسین، یکی از نادان ترین و بی کفایت ترین پادشاهان ایران اتفاق افتاد. سلطان حسین که تمامی عمر خود را در حرمسرا گذرانده بود به ناگهان و بدون علم به حکومت داری و آگاهی کافی نسبت به اوضاع سیاسی کشور، بر تخت سلطنت تکیه زد و با بی تدبیری و نابخردی خود یکی از اسفناک ترین رویدادهای تاریخ را رقم زد.

از این اتفاق تاریخی درس های زیادی می توان گرفت. چندین عوامل مهم بود که موجب سقوط تختگاه صفویان، اصفهان شد. اولین آن می توان به بی کفایتی شاه سلطان حسین و در نتیجه ضعف حکومت مرکزی اشاره کرد. حکومت مرکزی که از اقتدار و قدرت برخوردار نباشد همیشه سایه شوم تهدید از جانب دشمنان بر سر کشور افکنده است.

از دیگر مواردی که می توان به آن نظر داشت، اختلاف عقیده درباریان و تفرقه میان اقوام ایران بود. در قسمتی از کتاب اشاره به این موضوع شده است که: «در محاصره اصفهان، در چند فرسخی پایتخت، لرها و بلوچ ها زندگی می کردند که مردمانی شجاع و بسیار جنگجو بودند. و هر یک از آن دو اقوام می توانست بیست هزار مرد جنگی به میان نبرد بیاورد که برای شکست محاصره اصفهان کافی بود …»

شعار «تفرقه بینداز و حکومت کن» شمشیر دو دمی بود که اگر چه در دوران شاه عباس باعث استواری شالوده فرمانروایی او بوده اما با ضعف حکومت مرکزی این اصل به انحطاط ایران تبدیل شد. فساد و رشوه خواری در ادارات از دیگر عوامل موثر در سقوط اصفهان بود. در بخشی از کتاب به خوبی اشاره کرده است که:« فساد اداری و رشوه خواری از دربار سرچشمه می گرفت و در همه سطوح کشور جریان پیدا می کرد. کروسینسکی نقل می کند که داروغه ها از دزدانی که به چنگ آنان می افتادند، به جای آن که آنان را محاکمه و زندانی کنند، مانند زندانیان جنگی جریمه می گرفتند و اگر بعضی از آنان قادر به پرداخت جریمه نبودند، شبانه آنان را از توقیف آزاد می کردند تا از راه دزدی جریمه پرداخت کنند».

عوامل دیگری هم هست که موجب سقوط اصفهان را فراهم آورد که در این مقال نمی گنجد. خودتان با خواندن کتاب بهتر آن را درک می کنید. در گوشه گوشه کتاب آمده است که اگر این ضعف ها در کار نبود جلوگیری از سقوط امری آسان و شدنی بود.

کتاب «سقوط اصفهان به روایت کروسینسکی» انتشارات مینوی خرد چاپ کرده که به تازگی چاپ دوم آن به قیمت ده هزار تومان منتشر شده است.


1 نظر

  1. هادی گفت:

    0

    0

    شرح این روایت تاریخی برای من که به تاریخ این مرز و بوم علاقمند میباشم بسیار جالب و پر جاذبه بود بویژه آنکه در خصوص علل سقوط اصفهان تاکنون هیچ منبعی رو نمیشناختم….جا داره که به نویسنده پرتلاش ، پر انرژی و جوان این یاداشت هم تبریک و دست مریزاد بگیم…

ارسال نظر

طراحی و توسعه توسط رضوان