میزان رضایت مندی شما از عملکرد شورای چهارم شهر لار چقدر است؟

نتایج

Loading ... Loading ...

انتشار در12 جولای 2020 ساعت 6:20 ق.ظ سرویس:شهر و شهروند, یادداشت 2 دیدگاه 394 بازدید

کلاف سر در گم مسئولیت تامین مسکن

#گفتگوهای_شهرسازانه(۲)

کلاف سر در گم مسئولیت تامین مسکن

سارا نیکخو*: آنچه در ابتدای امر ضرورت بحث را مشخص می‌سازد، تشریح دو مفهوم «مدیریت شهری» و «شهرداری» است. گرچه در بسیاری از ممالک توسعه یافته مدیریت شهری مفهومی برابر با شهرداری دارد؛ اما در ایران «شهرداری» نهادی عمومی و بازوی اجرائی سیاست‌های تعیین شده بالادستی است و اما «مدیریت شهری» عرصه گسترده‌تری است که شهرداری بخشی از آن است و علاوه بر شهرداری دیگر سازمان‌ها و نهادهای دولتی-از سطوح کلان نظیر وزارت خانه راه و شهرسازی، وزارت کشور و سازمان مدیریت برنامه‌ریزی، سطوح منطقه‌ای شامل شعبات استانی وزارت‌خانه‌های مذکور، استانداری‌ها و فرمانداری‌ها و در نهایت در مقیاس محلی شهرداری‌ها،- را نیز در برمی‌گیرد. و این تعدد مراجع مدیریتی در مقیاس ملی، منطقه‌ای و شهری خود موجب عدم شکل‌گیری سیستم مدیریت یکپارچه در چارچوب شهرداری و اجرای سیاست‌ها موازی، دوباره کاری‌ها و چه بسا در برخی مواقع مانعی بر اجرای برخی برنامه‌های شهرداری‌ها می‌گردد.

ضرورت بعدی، تامین مسکن برای اقشار جامعه به عنوان یک حق است. در مورد پاسخگوئی به این وظیفه در شهرها، معمولا دو سازمان رسمی به صورت مشخص مسئول هستند: بخش دولتی که شامل سازمان‌های دولتی وابسته به حکومت مرکزی هستند که این امر در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز مورد توجه قرار گرفته و در اصل ۳۱ قانون اساسی، “داشتن مسکن متناسب با نیاز، حق هر فرد و خانواده ایرانی است و دولت موظف است با رعایت اولویت برای آن‌ها که نیازمندترند به خصوص روستانشینان و کارگران زمینه اجرای این اصل را فراهم سازد“. بنابراین بر طبق این اصل، متولی اصلی تامین مسکن، دولت می‌باشد.

و بخش عمومی نظیر شهرداری‌ها و شوراها که در ماده ۵۵ قانون شهرداری‌ها که به شرح وظایف شهرداری‌ها در قالب ۲۶ بند پرداخته در کنار صدور پروانه ساختمانی برای کلیه ساختمان‌ها براساس ضوابط و مقررات طرح‌های جامع و تفصیلی، در انتهای بند ۲۱ همین ماده، “اتخاذ تدابیر لازم برای ساختمان خانه‌های ارزان قیمت برای اشخاص بی بضاعت ساکن شهر“، اشاره شده است.

علاوه بر این، در قانون برنامه سوم توسعه ذیل بند۵ بخش ب- وظایف و اختیارات؛ “شناسائی و واگذاری وظایف، امور و فعالیت‌های قابل واگذاری دستگاه‌های اجرائی به شهرداری‌ها و بخش غیردولتی با هدف رها سازی دولت از تصدی‌گری‌های غیر ضرور و همچنین تعیین نحوه ارتباط و تنظیم مناسبات نظام اداری با شوراهای اسلامی روستا، شهر و بخش” اشاره شده‌است. و در ادامه در ماده  ۱۳۶ قانون برنامه سوم توسعه نیز “به دولت اجازه داده می‌شود با توجه به توانائی‌های شهرداری‌ها، آن گروه از تصدی‌‌های مربوط به دستگاه‌های اجرائی در رابطه با مدیریت شهری را که ضروری تشخیص می‌دهد، براساس پیشنهاد مشترک وزارت کشور و سازمان امور اداری و استخدامی کشور همراه با منابع تامین اعتباری به شهرداری‌ها واگذار نماید”.

موارد ذکر شده در بالا نشان‌گر ظرفیت و پتانسیل‌های قانونی جهت ایفای نقش بیشتر شهرداری در اموری ورای امور خدماتی صرف است اما در کشورهای در حال توسعه‌ای همچون ایران، به علت نظام برنامه‌ریزی بالا به پایین؛ سیاست‌های مسکن به وسیله حکومت مرکزی تعیین شده و حکومت محلی همچون شهرداری‌ها صرفا مجری سیاست‌های مذکورند.

با توجه به ظرفیت قانونی تعریف شده و تقسیم فرایند تامین مسکن به بخش‌های شش گانه به شرح: ۱- برنامه‌ریزی؛ ۲- تامین زمین؛ ۳- تامین مالی؛ ۴- کنترل و نظارت بر ساخت و سازها؛ ۵- سیاستگذاری و ۶- هدایت کنشگران. نیاز است تا در ابتدا ظرفیت شهرداری لار را در هر یک از بخش‌های فوق‌الذکر بررسی و سپس با ایجاد بستر مناسب، در جهت تامین مسکن به شیوه‌ای پایدار اقدام نمود.

راهکارهائی نظیر تخفیف در عوارض و صدور پروانه ساختمانی و یا افزایش تراکم به عنوان سیاست‌هایی جهت افزایش نقش مدیریت شهری و در واقع شهردای در پاسخ به نیاز مسکن؛ در برابر افزایش افسار گسیخته قیمت زمین به عنوان اولین نهاده تولید مسکن و نیز افزایش قیمت مصالح و نیروی انسانی؛ رنگ می‌بازد و مسکن را از یک نیاز به یک رویا تبدیل نموده و شاید بتوان گفت باز کردن این گره نیازمند سیاست‌هایی بلند نظرانه‌تری با توجه به سنجش ظرفیت شهرداری لار در ابعاد شش گانه تامین مسکن است.

در واقع توسعه صرف خانه سازی با ارئه مشوق‌های همچون تراکم تشویقی و یا تخفیف در هزینه‌های مربوط به صدور پروانه؛ راه‌حل‌هائی کوتاه مدت و در واقع مسکّن‌هایی هستند که ماحصل آن‌ها شاید تامین سقفی بالای سر باشد تا مسکن. آنچه که مسکن مهر خانه سالمندان شاهد آن هستیم نمود کالبدی همین موضوع است؛ تقلیل مفهوم مسکن به یک مکان فیزیکی. آنچه در عمل در این منطقه شکل گرفته نه زندگی پویا بلکه محدوده‌ای خوابگاهی است.

در یک تعریف استاندار، مسکن مناسب اینگونه تعریف شده است: “سر پناه مناسب تنها به معنای وجود یک سقف بالای سر هر شخص نیست‎؛ سر پناه مناسب یعنی آسایش مناسب، فضای مناسب، دسترسی فیزیکی و امنیت مناسب، امنیت مالک، پایداری و دوام سازه ای، روشنایی، تهویه و سیستم گرمایی مناسب، زیر ساخت ‎های اولیه مناسب از قبیل آبرسانی، بهداشت و آموزش، دفع زباله، کیفیت مناسب زیست محیطی، عوامل بهداشتی مناسب، مکان مناسب و قابل دسترسی از نظر کار و تسهیلات اولیه است که همه ‎ این موارد باید با توجه به استطاعت مردم تامین شود”.

گرچه نسبت به سال های گذشته سطح ارائه خدمات و تسهیلات در مسکن مهر بهبود یافته است -به ویژه مسکن مهر تنگ اسد- اما مسکن مهر خانه سالمندان تا به امروز از نظر تامین تسهیلات آموزشی، فضای سبز، واحدهای تجاری و خدماتی ارتقا نیافته و ساکنین این بخش به منظور تامین ابتدائی ترین نیازهای خود باید به مرکز شهر مراجعه کنند.

این امر ماحصل تصمیم‌گیری یک جانبه بدون توجه به ظرفیت و زیرساخت شهر لار است. آنچه ضرورت دارد این است که نهادها و سازمانهای دخیل را به صورت یکپارچه دید و اثرات متقابل آنها را بررسی کرد و سپس برنامه‌ریزی کرد و بستر حضور و مشارکت تمامی ذینفعان را در تدوین سیاست‌ها و عملکرد نهادهائی که بر ابعاد مختلف امور زندگی مردم اثرگذارند فراهم ساخت. از این رو شکل‌گیری کارگروهی متشکل از نمایندگانی از تمامی ارگان‌ها و نهادهای ذی مدخل -اعم از عمومی، دولتی و مردمی- در امر توسعه شهری به منظور برآورد ظرفیت‌هایتشان در راستای اجرای هدفمند سیاست توسعه مسکن، می‌تواند موثر واقع گردد. بار دیگر این موضوع را مورد تاکید قرار می‌دهم که مشوق های یک جانبه شهرداری گرهی از مشکل تامین مسکن باز نمیکند مگر در هم افزائی و مشارکت با دیگر ارگان‌ها و نهادها.

*کارشناس ارشد شهرسازی- مدیریت شهری- مربی دانشگاه

مطلب مرتبط:

نگاهی به سیاست­ های مدیریت شهری لار در پاسخ به تقاضای زمین و مسکن


2 نظر

  1. ناشناس گفت:

    0

    0

    یک رویا پردازی شاعرانه، بجای شهرسازی، یعنی همه ی ارگان ها جمع بشوند و تصمیم بگیرند سیاست های وزارت مسکن را جور دیگری هدایت کنند؟

    • ناشناس گفت:

      0

      0

      همه ارگان های دخیل در امر با یکدیگر هم افزایی می کنند که یک نیاز را به شیوه صحیح پاسخ گویند. نه صرفا باز کردن ی مسئولیت از سر خود.

ارسال نظر

طراحی و توسعه توسط رضوان