میزان رضایت مندی شما از عملکرد شورای چهارم شهر لار چقدر است؟

نتایج

Loading ... Loading ...

انتشار در1 آوریل 2014 ساعت 10:56 ب.ظ سرویس:برگزیده ها, گزارش تصویری 8 دیدگاه 6,799 بازدید

گزارش تصويري/ قيصريه؛ قلب تاريخ و تجارت لارستان

گزارش تصويري/ قيصريه؛ قلب تاريخ و تجارت لارستان

حسين بامداد به تازگي يكي از كاملترين گزارش هاي تصويري موجود از بازار قيصريه لار را تهيه كرده كه غير از معماري اين بنا و بازار تاريخي به زواياي ديگري همچون روح تجارت در لار و مردم نگاري اين شهر نيز توجه كرده است. براي آنها كه مي خواهند از اين بازار تاريخي بيشتر بدانند نيز توضيحاتي پيش از گزارش تصويري حسين بامداد از دانشنامه ويكي پديا آورده ايم.

614

بازار قيصريه از نظر آرتور پوپ

آرتور پوپ، ایرانشناس نامی معتقد است: قيصريه لار، در ساختن گنبدهای آجری ایران مقام اول را حائز است. معماران با قریحه ایران مسئله پیچیده و غامض ساختن «گنبد بر پایه چهار گوش» را حل کرده‌اند و حال آنکه حل این معما برای مهندسان و معماران رم میسر نشده‌است. این امر باعث شد که طاقهای زشت و ناهنجار زمان اشکانیان و ساسانیان براثر ساختن گنبدهای باشکوه دوره سلجوقیان مبدل به ساختمانهای آراسته و شاعرانه زمان صفویه شود. این مسیر رو به کمال معماری ایران و این تعالی ذوق و قریحه را که «پوپ» از آن سخن می‌گوید، در مجموعه بازار قیصریه «لار» به وضوح می‌یابیم. نمای داخل گنبد بازار از سنگ تراش است. چهار دالان طولانی «شمالی»، «جنوبی»، «شرقی» و «غربی»، استخوان‌بندی اصلی بازار را می‌سازند. این دالانها در محل یک چهار سوق یکدیگر را قطع می‌کنند. در طرفین دالان جنوبی و شرقی و غربی ۱۳ زوج مغازه و در طرفین دالان شمالی ۱۴ جفت مغازه احداث شده‌است. بنای اصلی بازار خیلی قدیمی است.

بازار قيصريه در فارسنامه ناصري

کتاب فارسنامه ناصری آگاهی‌هائی از این بازار و چگونگی ایجاد آن به ما می‌دهد: «ایالت خطه لارستان» در زمان شاه کیخسرو تا سال ۱۰۱۱ در دودمان گرگین میلاد باقی بماند و آخرین اولاد او میرزا علاءالملک مشهور به شه ابراهیم خان پسر نورالدهرخان لاری است که نواب الله وردی خان والی فارس او را به قهر و غلبه گرفته در وقتی که شاهنشاه ایران شاه عباس ماضی صفوی در نزدیکی شهر بلخ توقف داشت، الله وردی خان و شاه ابراهیم خان لاری وارد شدند و بعد از چند روزی شاه ابراهیم خان وفات یافت و اکنون از آثار ملوک گرگینی در شهر لار مسجد جامع چاربازار مشهور به قیصریه ‌است که دیوار و طاقهای داخلی و خارجی آنها را از گچ خالص و سنگ تراشیده منبت و مقرنس ساخته‌اند و چندین مرتبه آن را تعمیر نموده‌اند و درسال ۱۰۱۵ حاجی قنبر علی بیک ذوالقدر جهرمی وزیر خطه لار، قیصریه را تعمیری لایق نمود، چنانکه در پیشانی طاق بزرگ چهارسوق قیصریه این قطعه را نگاشته و تاکنون باقی است. شکر خدا که باز بتابید کردگار در عهد پادشاه جهان سایه خدا، تاریخش از خرد طلبیدم جواب گفت دارلامان ارشد احیاء. از این بنا ۱۰۱۴ بازار قیصریه لار به دوره پیش از صفویه تعلق دارد، اما بخاطر فرسودگی و صدماتی که بر آن وارد آمده بود، در زمان شاه عباس کبیر احیا و نوسازی شد. این مرمت و بهسازی در عصر قاجاریه تجدید شد و نشانه‌ها و یادگارهای تازه‌ای از شیوه معماری این عصر به مجموعه «لار» افزوده گشت.

6141

بازار قيصريه در حال حاضر

بازار درحال حاضر شامل دو شبکه شمالی و جنوبی است که مدخل ورودی جنوبی آن از میدان شهيد نصيري لار شروع و به محلهای شمالی قدیمی بازار ختم می‌شود. رشته دیگر شرقی و غربی است که در تقاطع بازار شمالی جنوبی دارای یک چهارسوق وسیع است. چهارسوق بصورت ۸ گوش است و در چهار گوش آن چهار باب مغازه در هر سمت احداث شده‌است. در اطراف چهارسوق و در پشت چهار مغازه هرسمت چهارسوق، بازاری بعرض ۳/۴متر دورادور ادامه دارد و باین ترتیب طرح جانبی را بوجود آورده‌است که در سایر بازارهای ایران نظیر آن دیده نمی‌شود. طول بازار شرقی و غربی ۶/۱۱۷ متر و طول بازار شمالی جنوبی ۴/۱۲۴ متر است. جالب‌ترین بخش بازار قیصریه لار طرح چهارسوق آن است که در نوع خود از نظر معماری منحصربه‌فرد است. گنبد سنگی چهارسوق دارای طرح بسیار جالبی است و ارتفاع آن از ۱۸ متر تجاوز می‌کند.

سرمشقي براي ساختن بازارهاي قديمي

بازار قیصریه لار سرمشقی برای ساختن سایر بازارهای قدیمی ایران بود و از روی طرح این بازار، بازارچه بلند اصفهان و سپس در دوره زندیه بازار وکیل بنا شد. بازار قیصریه دارای ویژگیهای جاذبه انگیز و چشمگیری است که در دیگر بازارهای قدیمی ایران نظیر آن دیده نمی‌شود. طاقهای ضربی با این ارتفاع در سایر بازارهای قدیمی ایران دیده نمی‌شود. بلندی طاق ضربی در چهارسوق به ۱۸ متر می‌رسد و عظمت حشمت آمیز آن تأثیر اعجاب‌انگیزی در بیننده بر جای می‌گذارد. بر روی طاق ضربی چهارسوق بادگیر (خشیخان) ساده‌ای زده‌اند که باعث تهویه بازار می‌شود. بعلت ارتفاع زیاد طاق چهارسوق، این تهویه بطور کامل انجام می‌گیرد، بهمین جهت بازار قیصریه در تابستانها دارای هوای فوق‌العاده خنک است. طاق عظیم ضربی چهارسوق که روی یک هشتی قرار دارد، پس از گذشت صدها سال کوچک‌ترین خللی نیافته‌است و با ان شکوه نخستین چشم را می‌نوازد. چند نمونه از درهای قدیمی مغازه‌ها هنوز در محل خود باقی است. در سایر مغازه‌ها جایگزینی درهای آهنی بجای درهای چوبی نخستین، به گونه وصله ناجوری می‌نماید. کف خیابان و میدان جنوبی بازار از کف بازار بلندتر است و بهمین جهت ۳/۱ ارتفع بازار پائین‌تر از سطح آن قرار دارد. یک پلکان سنگی رابط خیابان به بازار است. تاریخ تعمیرات بازار قیصریه درعهد صفوی درپی گنبد چهارسوق نقش بسته‌است. کتیبه سنگی دیگری که در مدخل بازار در سمت جنوب بر پیشانی دروازه ورودی نصب شده آگاهی لازم را درباره تعمیرات و نوسازی بازار در دوران قاجار بدست می‌دهد.

6142

كتيبه سنگي سردر جنوبي بازار

این کتیبه بر روی سنگ مرمر در پیشانی سردر ورودی جنوبی قیصریه نصب شده و مربوط به تعمیرات بازار قیصریه لار در زمان ناصرالدین‌شاه است. متن کتیبه در ۸ سطر با خط نستعلیق چنین خوانده می‌شود: بعهد خسرو صاحب قرآن ناصر دین که داشت مملکت ایران زمین حصن حصین مثال داده فرمان او قضا و قدر پناه جسته درگاه او زمان و سنین خدیو لار خداوندگار عدل شعار که بود همت و توفیقشان مسلمین بنام فتحعلی خان زفر وجود سخا برخش همت حاتم صفت نهادی زین نمود احیاء این قیصر را پس آنک گذشته بود ز ویرانیش شهور و سنین چه قیصریه که از شرم او هنوز چکد عرق ز عارض چین و ز چهره ماچین ز هجرت نبوی بد هزاروسیصد سال که شد تمام و بر او کرد آسمان تحسین زبان پاک بر ابدان پاک باعث شهر هزار رحمت و جاودانا و قرین ۱۳۰۰

نوسازي بازار

نوسازی بازار قیصریه در دوره ناصرالدین شاه به‌وسیله فتحعلی خان گراشی حاکم فارس صورت گرفت. کتیبه دوم، کتیبه مفصلی است که درپای گلوی گنبد هشتی دالان قیصریه بخط نستعلیق در دوره شاه عباس کبیر نصب شده‌است. کتیبه چهارسوق قیصریه از سمت جنوب شروع می‌شود و مضمون آن چنین است: شکر خدا که باز بتأیید کردگار درعهد پادشاه جهان سایه خدا عباس شاه آنکه ز خاک درش مدام کسب سعادت ابدی می‌کند همای از یمن عدل خان زمان آنکه از کفش خجلت برد محیط چو گیرد ره سخای ویران سرای لار بسعی وزیر دهر دستور بحر خاطر و دارای مهرو رای قنبر علی بیک آنکه ز آئینه دلش در غیرت ابد شده جام جهان نمای. و در دنباله کتبیه، معمار بازار و بنای آن معرفی شده‌اند: عمل استاد نورالدین محمد – بنا احمد سپاه و اشعار کتیبه باز ادامه می‌یابد : مامور شد چنانکه نمانده‌است جغد را از وی ز بهر ساختنش آشیانه جای از قیصریه‌ای که هوای فضای او همچون نسیم باغ بهشت است غم‌زده‌ای تاریخش از خرد طلبیدم جواب گفت دارالامان لار شد احیاء از این بنا. و بنابراین برحسب حروف ابجد، تاریخ تجدید ساختمان و تعمیرات قیصریه در دوره شاه عباس کبیر و سال ۱۰۱۴ هجری قمری است. بازار را تعدادی کاروانسرا از دوره صفویه احاطه کرده‌است که هر یک از آنها نمونه ساحرانه و بارزی از معماری روزگار صفوی است، از جمله در گوشه جنوب شرقی میدان جدیدالاحداث، کاروانسرای جالبی است که سردر آن رو بخیابان باز می‌شود. سردر ورودی دارای گچ‌بریهای دل‌انگیز و زیبائی است که به‌وسیله داران طولانی به صحن کاروانسرا مربوط می‌شود. صحن کاروانسرا دارای طرح چهارگوش است و در چهار طرف آن چهار ایوان باسبکی بسیار جالب بنا شده که دارای طاقهای بیضوی و جناقی است. فعلاً از حجره‌های اطراف کاروانسرا به‌عنوان انبار استفاده می‌شود.

منابع:

 IMG_5477 IMG_5163 IMG_7395 IMG_7387 DSC_2927 DSC_2951 DSC_2843 DSC_2883 DSC_2911 DSC_2767 DSC_2838 DSC_1552 DSC_2663 DSC_2697 DSC_2702 DSC_2754 DSC_2764 DSC_2780 IMG_3750 IMG_4786 IMG_4795 IMG_5014 IMG_5060 IMG_5097 IMG_7237 IMG_7335 IMG_7337 IMG_7360 IMG_7366 IMG_7367 IMG_7377 IMG_7382 IMG_7383 IMG_7388 IMG_7396 IMG_7401 IMG_7406 IMG_7411 IMG_7423 IMG_7425 IMG_7427 IMG_7431 IMG_7435 IMG_7449 IMG_7461


8 نظر

  1. lights گفت:

    0

    0

    با تشکر از آقای بامداد
    واقعا عکسها عالیست

  2. 0

    0

    مطالب خوبی درج شده و عکسها هم زیبا بودند.
    در مورد بازار قیصریه لار در کتاب چهار بازار قدیمی در فارس هم مطالبی وجود دارد که اگر از آن استفاده شود اطلاعات مفیدی میتوان کسب کرد.

  3. پترا گفت:

    0

    0

    من که لذت بردم٫ با سپاس!

  4. محمد گفت:

    0

    0

    بهترين و كاملترين گزارش تصويري بود كه تاكنون از قيصريه لار ديده بوديم. توجه عكاس به جزئيات و ظرافت ها و از همه مهمتر به كاركرد اصلي بازار يعني خريد و فروش و به قول نويسنده مطلب روح بازار خيلي مهم است. آفرين به حسين بامداد.

  5. ناشناس گفت:

    0

    0

    عالیست سپاس و قدر شناسی

  6. صمد کامجو گفت:

    0

    0

    بسیاز زیبا متنوع وجالب بود استفاده کردیم/ خدا قوت

  7. زهرا گفت:

    0

    0

    عکسها بسیاااااااار بدردم خوووورددددد
    ممنونن از عکاس عزیز

  8. شيراز گفت:

    0

    0

    قيصريه ايشالا هميشه پاينده بش

ارسال نظر

طراحی و توسعه توسط رضوان